Marie Baron

Marie  Baron

Personalia

Mietje Baron
Geboren: 5 februari 1908 te Rotterdam
Overleden: 23 juli 1948 te Rotterdam

Zwemclubs

ODZ


Marie Puy-Baron mag met recht een pionierzwemster worden genoemd. Na Rie Beisenherz was zij in 1924 de tweede Nederlandse zwemster die uitkwam op de Olympische Spelen. Hoewel ze daar de 200 m schoolslag vele secondes sneller aflegde dan haar concurrentes, bleef Olympische roem uit. Ze had bij het keren niet met twee handen de kant aangetikt. Vier jaar later haalde zij alsnog haar gram. Bij de Spelen in Amsterdam veroverde Marie Baron het zilver op de 200 m schoolslag.

Marie Baron: de eerste Nederlandse wereldrecordhoudster

In de wereld van 1924 was de auto nog een schaarse verschijning in het straatbeeld. Ook de radio, de telefoon en de grammofoon waren nog lang geen gemeengoed. Voor de gewone man, die in loondienst werkte en hard moest zwoegen om zichzelf en zijn gezin te kunnen onderhouden, was vrijetijdsbesteding - en dus ook sport - een luxe, voorbehouden aan 'lieden van gegoede komaf'. Daarmede werden uiteraard mannen bedoeld, want van sportende vrouwen moest men nog weinig hebben in die dagen. Zo brak er in 1928 een storm van protest los, toen Pierre de Coubertin - de grondlegger van de moderne Olympiade - de atletiek wilde openstellen voor vrouwen. Een commentator van de chique NRC schreef: 'Dat vrouwen 's winters schaatsenrijden, met eleganten en forschen slag, dat zij zoo'n beetjen tennissen met hupsche gebaartjes; dat zij glijden op een rijwiel, zachtkens zonder zich ernstig in te spannen... Wij kunnen het ons allemaal best voorstellen. Maar de sport die zoveel eischt, zoo groote inspanning, die is niet voor de vrouw.'

Het is in deze wereld, dat Marie Baron in 1924 haar Olympische debuut maakte. Samen met Ada Bolten (1903 - 1984), Truus Klapwijk (1904 - 1991) en Marie Vierdag (1905 - 2005) werd zij door het NOC uitgevaardigd om deel te nemen aan de Spelen van Parijs. De in Rotterdam geboren en getogen Marie Baron zou daar uitkomen op de 200 m schoolslag en de 4 x 100 m vrije slag estafette. De zwemsport stond toen in zijn kinderschoenen. De crawlslag was nog maar kort geleden in Europa en Nederland geïntroduceerd, de badkleding was van wol gemaakt, en niet zelden werden de wedstrijden in open water gehouden. Desalniettemin had het Internationaal Olympisch Comité reeds in 1912 vrouwen toegelaten tot het zwemprogramma.

Marie Baron - of Mietje, zoals ze ook wel werd genoemd - was een begenadigd zwemster. Zij trainde bij de Onderlinge Dames Zwemclub (ODZ) van de legendarische Marie Braun-Voorwinde (1881 - 1956), beter bekend als 'Ma Braun', die met harde hand haar pupillen vormde. Het Nederlandse (dames)zwemmen had tot dan toe internationaal weinig voorgesteld, maar met de komst van Ma Braun zou dat spoedig veranderen. Marie Baron bleek zowel op de schoolslag als op de borstcrawl goed uit de voeten te kunnen. In augustus 1923 behaalde zij als zestienjarige haar eerste nationale titel op de 200 m schoolslag en werd zij derde op het onderdeel 'gekleed popduiken'. Haar naam was gevestigd.

affiche OS 1924
Piscine des Tourrelles

affiche Olympische Spelen 1924

Piscine des Tourelles

De Spelen van Parijs in 1924 waren het eerste internationale podium waar Marie Baron acte de présence gaf. In juni 1924 had ze tijdens het Olympische Kwalificatietoernooi - ook toen al een heikel evenement - de 200 m schoolslag gewonnen met een tijd van 3:44.6. Het tweede hoogtepunt uit de nog maar zo korte carrière van Marie Baron was een feit. In het het Olympisch zwemstadion Piscine des Tourelles, zou zij de zwemwereld kond doen van haar grote kwaliteiten. Op donderdagmiddag 17 juli 1924 startte Marie Baron in de eerste serie van de 200 m schoolslag. De NRC meldde, dat de zwemster 'gedurende de heele baan de leiding had en met een groote voorsprong op nummer twee in den fraaien tijd van 3 min. 22,6 sec., dat is twéé seconden boven den wereldrecordtijd (3 min. 20,4 sec.) (mej. Gilbert Engeland) versloeg.' Maar het noodlot sloeg toe. Tijdens het keerpunt had Marie Baron de kant met slechts één hand aangetikt in plaats van twee, waardoor de jury de Nederlandse moest diskwalificeren. 'Als men bedenkt dat de beste tijd na die van mej. Baron 3 min. 27,6 sec. was, dat m.a.w. zij een zekere kans op de eerste plaats had, dan kan men niet anders dan betreuren dat onze mooiste kans om een eerste prijs te behalen door ongelukkige omstandigheid tot nul gereduceerd werd', zo verwoordde de NRC in gedekte termen de teleurstelling in het Nederlandse kamp. Dat Marie drie dagen later nog wel in een succesvolle recordpoging de Nederlands besttijd verbeterde tot 3:24.2, kon toch niet meer dan schrale troost zijn geweest. De zesde en laatste plaats van de 4 x 100 m vrije slagestafette zal evenmin veel reden hebben gegeven tot juichen.

Van stoppen wilde Marie Baron echter niet weten. Zij zou in ieder geval doorgaan tot en met de Spelen van 1928, die immers in eigen land zouden worden gehouden. In de tussentijd reeg zij vele nationale titels en records aan één. Op de 100 m, 200 m en 1500 m vrije slag, en de 100 m, 200m en 400 m schoolslag was zij in eigen land vaak oppermachtig. Doch bij nationale roem alleen bleef het niet. Op 24 oktober 1926 zwom Marie Baron in Brussel een wereldrecord op de 200 m schoolslag. Met haar tijd van 3:18.4 was zij de allereerste Nederlandse wereldrecordhoudster. De 'kranige zwemster', zoals de NRC haar omschreef, mocht zich op 10 december verheugen op 'een grootsche huldiging' in het Odeongebouw te Rotterdam, waar zij werd overladen met eerbewijzen van de gemeente Rotterdam, de Nederlandse zwembond, het Rotterdams Olympisch Comité, haar collegazwemsters uit Rotterdam, Amersfoort en Amsterdam, en de waterpoloërs. De heer H.J. Ketting van het gemeentebestuur roemde Marie Baron om haar 'noeste vlijt en taaie volharding', en hoopte dat zij haar afkeer van ijdelheid en zelfoverschatting ook in de toekomst zou moge bewaren en 'dat zij zich niet uit haar rustig evenwicht zal laten brengen.' Uiteraard beloofde Mietje dat. De feestelijke avond werd besloten met een verlegen dankwoord van de kerstverse wereldrecordhoudster zelf: 'in mooie zinnen, niet in gestyleerde woorden, maar dank bracht zij met dien lieven lach in haar oogen, met heel de teedere aanminnigheid van haar verheugd gelaat.'

Een paar maanden later op 20 maart 1927 gaf Marie Baron de internationale zwemwereld opnieuw haar visitekaartje af. In Brussel verbrak zij het wereldrecord op de 400 m schoolslag. Zij werd daarmee één van de grote favorieten voor de Europese titelstrijd op de 200 m schoolslag, die in september zouden plaatsvinden. Winst en verlies liggen in de sport echter vaak dicht bij elkaar. Gevierde helden van vandaag, kunnen morgen van hun voetstuk vallen. In Bologna, waar de Europese Kampioenschappen werden gehouden, moest Marie Baron (wederom) een bittere nederlaag slikken. In de finale bleek zij niet te zijn opgewassen tegen de kracht van haar Duitse concurrentes Hildegard Schrader en Lotte Mühe. 'De tijd van Marie Baron, 3.29, wijst er wel op, dat zij een off-day had', zo meldde Het Vaderland op donderdag 8 september 1927, toch wat teleurgesteld.

Erg lang om te treuren had Marie Baron evenwel niet. De Spelen van 1928 waren in aantocht en ze had alle energie nodig voor de voorbereidingen van dat toernooi, waar zij haar gram kon halen voor de diskwalificatie van 1924. In de aanloop van de komende Olympiade toonde Marie aan dat ze nog altijd tot de wereldtop behoorde. Ze vestigde opnieuw een wereldrecord op de 200 m schoolslag. Tien augustus 1928 vormde de dag van de waarheid. 'In angstige spanning had het Nederlandsche deel van het publiek den start van de 200 meter schoolslag, "het nummer van Marie Baron", verbeid', zo verwoordde de NRC de gevoelens van het 'vaderland'. 'Wat zou er gebeuren?' Amsterdam en Nederland hielden hun adem in.

Marie Baron ontvangt de zilveren medaille van prins Hendrik
Marie Baron

Marie Baron ontvangt uit handen van Z.K.H. prins Hendrik de zilveren medaille

Marie Baron (uit het privéarchief van E.D.)

Tijdens de spannende race - Marie Baron leek in eerste instantie in een schier kansloze positie te liggen - leek het volle zwemstadion wel een heksenketel. Pas in het tweede deel van de wedstrijd stelde de Nederlandse zwemster orde op zaken en vocht ze zich langs de Deense Else Jacobsen en ging ze ook Lotte Mühe voorbij. Hildegard Schrader bleef nochtans net buiten het bereik van 'Marietje'. Niettemin had Marie Baron met het zilver sportieve revanche genomen op haar Olympische race van 1924. Hoe veelzijdig deze unieke zwemster eigenlijk wel was - ze nam midden jaren twintig als eerste vrouw ooit deel aan de langebaanwedstrijden in de Schie en de Delftshavensche Schie - blijkt wel uit haar prestaties bij het torenspringen, waar ze tijdens de Olympische Spelen van Amsterdam met 27,20 punten tot de verdienstelijke vierde plaats reikte. Op 27 augustus 1930 trad Marie Baron in het huwelijk met de heer Puy, waarmede definitief een einde kwam aan haar lange sportloopbaan. Want, zo meldde de NRC, 'we moeten overwegen, dat ten slotte sport, (...), een bijzaak in het leven is, welke geen enkelen normalen levensgang mag remmen of verhinderen.' (KM)

Trivia 
  
In Rotterdam bestaat er een Marie Baronstraat. 

Resultaten

Nederlandse Kampioenschappen Lange baan

Jaar Pos. Afstand Tijd
1924 1ste 100 m vrije slag 1:17:80
  1ste 200 m schoolslag 3:41:00
1925 1ste 100 m vrije slag 1:16:60
1926 1ste 100 m vrije slag 1:17:00
1927 1ste 100 m vrije slag 1:18:10
  1ste 100 m schoolslag 1:31:80
  1ste 200 m schoolslag 3:23:00
  1ste 400 m schoolslag 7:07:20

Europese Kampioenschappen Lange baan

Jaar Pos. Afstand Tijd
1927 4de 200 m schoolslag 3:29:00

Olympische Spelen Lange baan

Jaar Pos. Afstand Tijd
1924 gediskwalificeerd (series) 200 m schoolslag 3:22:60
  6de 4x100 m vrije slag 5:45:80
1928 2de 200 m schoolslag 3:15:20

Records

Nationaal Record Korte baan

Afstand Tijd Plaats Datum
100 m vrije slag 1:17:80 Breda 10 augustus 1924
  1:17:20 Amsterdam 5 juli 1925
  1:16:60 Breda 23 augustus 1925
  1:16:20 Amsterdam 20 augustus 1926
200 m vrije slag 3:02:80 Bergen op Zoom 12 juli 1925
  2:58:00 Amsterdam 25 juli 1926
100 m schoolslag 1:31:00 's-Gravenhage onbekend
  1:28:00 onbekend 28 november 1928
200 m schoolslag 3:11:20 onbekend onbekend
  3:41:00 onbekend 1923
  3:24:20 Parijs 20 juli 1924
  3:18:40 Brussel 24 oktober 1926
  3:12:80 Rotterdam 22 april 1928
400 m schoolslag 6:54:80 Brussel 20 maart 1927
  6:45:60 Brussel 25 november 1928

Nationaal Record Lange baan

Afstand Tijd Plaats Datum
200 m schoolslag 3:15:60 Amsterdam 1928

Europees Record

Afstand Tijd Plaats Datum
200 m schoolslag 3:18:40 Brussel 24 oktober 1926
  3:12:80 Rotterdam 22 april 1928
400 m schoolslag 6:54:80 Brussel 20 maart 1927
  6:45:60 Brussel 25 november 1928

Wereldrecord

Afstand Tijd Plaats Datum
200 m schoolslag 3:18:40 Brussel 24 oktober 1926
  3:12:80 Rotterdam 22 april 1928
400 m schoolslag 6:54:80 Brussel 20 maart 1927
  6:45:60 Brussel 25 november 1928

Vorige pagina: 1920 - 1940
Volgende pagina: Marie Braun