Willy den Ouden

Willy  Ouden

Personalia

Willemijntje den Ouden
Geboren: 1 januari 1918 te Rotterdam
Overleden: 6 december 1997 te Rotterdam

Zwemclubs

RDZ


Willy den Ouden of Willemijntje, zoals haar koosnaam luidde, is een legende in de Nederlandse sportgeschiedenis en behoort tot de allergrootste zwemtalenten die ons land ooit heeft voortgebracht. Reeds in haar vroege tienerjaren zwom zij naar wereldrecords en titels. Anders dan haar tijdgenote Rie Mastenbroek, die zich op kon trekken aan haar tegenstanders, zwom Willy als stiliste pur sang liever in haar eentje.

Willy den Ouden: lieveling van een natie

Het sierlijke scheepje uit de Tuindersstraat

Rotterdam was in de jaren dertig een heuse zwemstad. Het was de thuishaven van ODZ en RDZ, de twee toonaangevende verenigingen in het dameszwemmen. In eigen land waren zij elkaars grootste concurrenten. De Onderlinge Dames Zwemclub stond onder leiding van de dominante 'Ma' Braun-Voorwinde. De Rotterdamsche Dames Zwemclub werd geleid door de beheerste 'mevrouw' Van Wuyckhuyse-Groen. Ondanks hun verschillende karakters, waren de beide vrouwen trainsters van wereldformaat. 'Ma' Braun had Olympische successen geboekt met Marie Baron en haar dochter Zus Braun, en 'mevrouw' Van Wuyckhuyse had Nederland - in de persoon van oud-ODZ-ster Willie den Turk - zijn eerste wereldrecordhoudster op de rugslag bezorgd. De twee vrouwen genoten dan ook al een behoorlijk aanzien, toen zij beiden op een uniek talent stuitten, dat elk zou uitgroeien tot een groot zwemster, welke de grenzen in het nationale en internationale dameszwemmen voorgoed zou verleggen: Rie Mastenbroek van ODZ en Willy den Ouden van RDZ.

Zwembad in de Tuindersstraat

Zwembad in de Tuindersstraat

Willy den Ouden was een natuurtalent. Tijdens de zwemwedstrijden die ieder jaar op Koninginnedag plaats hadden, werd zij ontdekt door 'de welbekende zwemster en watepolospeelster' Truus Klapwijk. Die zag wel wat in Willy en bracht haar in contact met RDZ-presidente mevrouw Van Wuyckhuyse-Groen. Een fenomeen was geboren. In het kleine zwembad aan de Tuindersstraat wist zij weldra de ogen op zich gericht. 'Eerst zwemmen de kleine meisjes', zo blikt Het Vaderland op 9 augustus 1932 terug, 'dan de juniores, ten slotte de seniores. (...) De serietjes komen en gaan...... 50 meter dit en 25 meter dat.... Er heeft zich een tenger meisje in het water geworpen, een jong kind nog, wier zwemmen plotseling de hevige aandacht vraagt van al de kenners aan den kant. Zulk een lichten, soepelen gang heeft men nog maar zelden gezien. Het lichaam glijdt als een sierlijk scheepje, voortbewogen door een onzichtbaren motor door het water. Zóó snel dat geen enkele andere concurrent haar bijhouden kan.'

RDZ 1931Willy den Ouden en mevrouw van Wuyckhuyse

RDZ in 1931: v.l.n.r. Cor van Gelder, Alie Hogeweg, Truus Klapwijk, Truus Baumeister en Willy den Ouden

Willy den Ouden met haar trainster mevrouw van Wuyckhuyse-Groen.

Al snel ontsteeg de jonge Willy het zwembad aan de Tuindersstraat. Een landelijke doorbraak was op handen. Op 12 juli 1931 deed zij de zwemwereld voor het eerst kond van haar exceptionele kwaliteiten. Tijdens een wedstrijd in het Rotterdamse zwembad De Kous liet zij haar eerste Nederlandse record noteren. Met een sensationele 1:10.4 op de 100 m vrije slag zwom zij de twee jaar oude besttijd van Marie Braun uit de boeken. Een betere entree had Willy den Ouden zich - als debutante op het zwembal der dames - niet kunnen wensen. Dat de prestatie in Rotterdam geen toevalstreffer was, bewees ze twee weken later, toen ze de kwalificatiewedstrijden in Gouda won en zich verzekerde van deelname aan de Europese Kampioenschappen in Parijs. Zwemminnend Nederland sloot haar in zijn armen en op 2 augustus veroverde Willy haar eerste nationale titel op de 100 m vrije slag. De verwachtingen voor de EK werden allengs opgeschroefd. Het Nederlandse publiek, dat de afgelopen jaren gewend was geraakt aan overwinningen, leek met minder dan goud geen genoegen te nemen. Er werd dan ook enigszins teleurgesteld gereageerd, toen bleek dat het niet de Nederlandse driekleur was, die na afloop van de finale van de 100 m vrije slag in top ging. Het Vaderland van 26 augustus 1931 meldde derhalve: 'Reden tot juichen hebben de Nederlanders niet direct, want een overwinning in de finale 100 meter vrije slag voor dames is het niet geworden. Doch groote voldoening mag het voor ons Hollanders toch wel zijn dat Willy den Ouden na prachtigen strijd op den tweeden prijs beslag wist te leggen achter Yvonne Godard.' Het goud op de 4 x 100 m vrije slag maakte gelukkig weer veel goed. Slechts vier dagen na zijn wat sombere relaas, verkeerde de verslaggever van Het Vaderland alweer in jubelstemming: 'Het Oranje boven in den vredelievenden strijd der volkeren, en men is er meer dan ooit van overtuigd, dat in de zwemsport danig rekening moet worden gehou- den met de Hollandsche zwemsters.'

De prestaties die Willy den Ouden in aanloop naar de Olympische Spelen van Los Angeles gaven ook aanleiding voor zulk een opgelaten stemming. In november dook zij als eerste Nederlandse 'vrouw' op de 100 m vrije slag onder de 1:10.0, en in mei 1932 vestigde ze haar eerste Europese record: 1:08.6. Dat de veertienjarige Rotterdamse naar Los Angeles zou gaan, stond zo goed als vast. Maar het begon er ook meer en meer naar uit te zien, dat zij de belangrijkste Nederlandse, ja zelfs Europese troef zou zijn om de Amerikanen van Olympisch eremetaal af te houden. In juni wist zij zich definitief te selecteren voor de Spelen. Door de crisisjaren had het NOC de grootst mogelijk moeite geld bij een te zamelen om daadwerkelijk een ploeg te kunnen afvaardigen. Mede dankzij de Nederlandse Voetbalbond, die 10.000 gulden schonk, slaagde het NOC er toch nog in om 24 sporters op de boot naar Los Angels te zetten. Nadat Willy den Ouden - vanwege haar leeftijd - dispensatie was verleend, stond niets een Olympisch optreden meer in de weg.

De hoop van Europa: de Olympische Spelen van 1932

In de middag van 6 augustus 1932 werden de series 100 m vrije slag voor vrouwen verzwommen. Willy den Ouden startte in de vierde serie, waarin ze het ondermeer moest opnemen tegen de Amerikaanse Eleanor Saville. In Het Vaderland van 22 augustus schreef ze: '[Ik was] erg zenuwachtig en [had] 's nachts haast geen oog dicht gedaan. (...) De strijd begon. Alles werd doodstil. Ready?! - Pàngggg...! Weg waren we. Bij het keerpunt wás ik een meter voor Saville. Toen dacht ik: "nu hard zwemmen om voor te blijven". En terwijl ik dacht, miste ik mijn keerpunt. Ik "schrok me dood". Het leek wel of mijn hart in mijn keel zat. Mijn benen schenen als verlamd, waardoor Saville me voorbij ging.' Saville won haar serie overtuigend met een nieuw Olympisch record van 1:08.5. Willy eindigde als tweede. Haar 1:09.2 bleek ruim voldoende voor de halve finales, die de volgende dag zouden plaatsvinden. Op zondag 7 augustus stonden de dames weder aan de start. Willy schreef: 'Ik had dien nacht goed geslapen, en was 's morgens een beetje lui op bed blijven liggen. Om 3 uur begon de strijd weer. Ik lag in de demi-finale bij Cooper, Godard, Saville, Makin en Bult. Ik had wel erg ongelukkig geloot en dacht: "Wil, daar ga je met je goeie gedrag!" Na den start hield ik Saville een beetje in het oog en bij het keerpunt waren we gelijk. Toen keerde ik goed en op de laatste 25 meter kreeg ik z'oon vlugge bui, dat ze er met twee meter uitging. Een meneer, ook een Hollander, had de tijd opgenomen en te voren gezegd: "Willy, het Olympisch record moet er vandaag aan hoor!" En laat ik nou Olympisch record maken. Ik wist gewoonweg niet wat ik hoorde en viel steil achter over zoo het water weer in. 1:07.6! Ik had het nooit kunnen dromen.'

Willy den Ouden en Helene Madison
Helene Madison, Willy den Ouden en Eleanor Saville

Willy den Ouden met haar rivale Helene Madison na haar race op de 100 meter vrije slag.

Helene Madison en Eleanor Saville met in hun midden, 'the darling of European swimming', Willy den Ouden.

De favoriete Helene Madison (1913 - 1970) kwam niet meer aan de tijd van Den Ouden. Met 1:09.9 moest zij veel toegeven. Zou Willy voor een daverende verrassing gaan zorgen? De kranten waren lyrisch: 'Willy den Ouden houdt onze eer hoog' en 'In de finale zwemt onze vertegenwoordigster niet alleen voor Holland, maar tevens voor Europa!'. De druk op de ranke schouders van het Rotterdamse zwemtalent nam toe. Maar in de finale was de onbevangenheid van de halve-eindstrijd verdwenen. De zenuwen hadden - zoals later wel vaker zou gebeuren - weer de kop opgestoken. Enigszins verkrampt bewoog ze zich door het water, de leiding vanaf de start aan Madison latend. 'Ik probeerde haar nog bij te houden', schreef Willy, 'maar kon gewoon niet meer.' Ze eindigde uiteindelijke als tweede in een tijd van 1:07.8. De lichte teleurstelling sloeg al snel om in een jubelstemming. Het Vaderland meldde daarom op 9 augustus 1932: 'Toch heeft Willy den Ouden de Nederlandsche, ja zelfs de Europeesche eer op schitterende wijze verdedigd.' Op twaalf augustus werd nog beslag gelegd op het zilver van de 4 x 100 m vrije slag. Niet slecht voor een afvaardiging van vijf zwemsters. De naam van Willy den Ouden was gevestigd. 'The darling of European swimming', stond aan het begin van een veelbelovende zwemcarrière, één die spoedig zou worden doorgekruist door een andere Rotterdamse: Rie Mastenbroek.

Boot met atleten op weg naar Los Angeles
Erepodium 100 meter vrije slag dames

Boot met atleten op weg naar Los Angeles

Het podium 100 meter vrije slag dames: met v.l.n.r. Willy den Ouden, Helene Madison en Eleanor Saville.

'Wanneer ze als een zeemeermin de koele golven klieft'

In de jaren dertig bestonden er nog geen verkiezingen voor Sportvrouw van het Jaar. Maar als zij zouden hebben bestaan, dan zou Willy den Ouden deze vast en zeker hebben gewonnen. Hoe groot haar populariteit was, bleek wel, toen ze op haar verjaardag, 1 januari 1933, vele gelukswensen mocht ontvangen uit binnen- en buitenland. Door haar Olympische optreden was zij uitgegroeid tot het troetelkind van de natie; een natie die zwaar gebukt ging onder de economische crisis en die in de prestaties van de jonge Rotterdamse afleiding vond. Het café van haar vader - Café Modern aan de Coolsingel - vormde in die dagen het decor van de feestavonden van RDZ, waar Willy natuurlijk een gewilde danspartner was. Jan den Ouden - geen familie - meldt echter op zijn webstek - www.rotterdammers.nl - dat van opbloeiende romances geen sprake was, 'want zoals een goed kasteleinsdochter betaamde, danste Willy netjes om beurten met hele series zwemknapen.'

Voor al te veel vertier was trouwens ook geen tijd. Na het Olympisch toernooi wachtte er immers tal van andere wedstrijden, waarvoor hard moest worden getraind . Mevrouw Van Wuyckhuyse zag er evenwel op toe, dat het niet te zwaar werd voor haar pupil. Willy den Ouden was nog maar veertien. Het trainingsprogramma duurde daarom nooit langer dan 45 minuten. Iedere 100 meteroefening werd bovendien gevolgd door een korte rustperiode, waarna specifieke arm- en beenexercities werden uitgevoerd. Daarnaast hield mevrouw Van Wuyckhuyse haar pupil voor genoeg vlees te eten, voldoende glazen melk te drinken, en op tijd naar bed te gaan. De resultaten bleven niet uit. In 1933 liet Willy sportief opnieuw van zich horen. Ze zwom drie maal een wereldrecord: na de 200 meter en 100 meter vrije slag, volgde op 8 oktober de 300 meter vrije slag. In het Oostelijk Zwembad te Rotterdam had direct na de race de huldiging plaats. Het Vaderland bericht op 9 oktober: 'Zooals altijd beheerschte Willy den Ouden zich (...). Zij bleef kalm, even glimlachend, onder al het gejuich en onder de aanbiedingen van bloemstukken, die werden aangedragen.' De 'moeder van de Nederlandse zwemsport', mevrouw Triebels-Koens, adviseerde haar dan ook wijselijk: 'Ik hoop dat je dezelfde eenvoudige meid mag blijven, want daar hangt een heeleboel van je verder succes van af.'

Succes had Willy zeker. In 1934 was ze misschien wel op haar hoogtepunt. Op 4 februari doorbrak ze als eerste vrouw de magische één-minutengrens op de 100 yards vrije slag. Fenomenale wereldrecords op de 100 m vrije slag en de 400 m vrije slag volgden. Tijdens de Europese Kampioenschappen in Maagdenburg was zij bijkans onaantastbaar. Op 14 augustus zwom ze onbedreigd en 'eenvoudig' naar de titel op de 100 m vrije slag. Ook het goud op de 4 x 100 m vrije slag was mede dankzij haar voor Nederland. Alleen op de 400 m vrije slag ondervond Willy grote tegenstand. Er ontspon zich een spannende tweestrijd met Rie Mastebroek. Gedurende de hele race lagen de beide zwemsters zij aan zij. 'Vanaf dit oogenblik af ontspon zich eigenlijk de felle tweestrijd', zo schrijft Het Vaderland fier op 20 augustus. 'Geen der andere concurrenten zag ook maar kans dit tweetal, dat zo ongelooflijk hard ging, bij te houden. (...) De driehonderd meter ging in 4 min. 7 sec. en nog steeds lagen de beide zwemsters gelijk. (...) Op de allerlaatste vijftig meter raakte Willy den Ouden iets voor, maar onmiddellijk antwoordde Rie Mastenbroek en sloeg een formidabelen eindspurt. Op de laatste tien meter lagen zij dan ook weer gelijk.' Beide zwemsters brachten uiteindelijk een tijd van 5:27.8 op de klokken. Een deadheath moest de beslissing brengen. Willy den Ouden trok zich echter terug. 'Tijdens de "Siegerehrung" stond mej. Mastenbroek als winnares op het podium', meldt Het Vaderland. 'Maar daar nam Rie geen genoegen mee, en zij was niet tevreden, voordat Willy naast haar op het podium stond. Gearmd gingen de beide zwemsters naar de kleedkamer terug, hetgeen een der toeschouwers de opmerking deed maken: "Hoe is het mogelijk na zulk een fellen strijd!" '

Damesestafetteploeg 4 x 100 meter vrije slag

De gouden damesestafetteploeg 4 x 100 meter vrije slag: met v.l.n.r. Willy den Ouden, Rie Mastenbroek, Ans Timmermans en Jopie Selbach.

De 400 meterrace van Maagdenburg was tekenend voor zowel Willy den Ouden als Rie Mastenbroek. Hoewel Willy beschikte over een bijzonder fraaie zwemstijl, bezat zij een broze wedstrijdmentaliteit. Alleen als zij zeker was van de eindoverwinning, slaagde zij er in met een ontspannen slag te blijven zwemmen. Zetten haar tegenstanders echter in de laatste meters aan, dan verkrampte ze, waardoor ze niet langer door het water gleed en haar snelheid verloor. Willy den Ouden was daarom bij uitstek een recordzwemster, die maar al te graag tegen de klok zwom, zonder dat ze zich druk hoefde te maken om tegenstand. Rie Mastenbroek daarentegen kon zich als geen ander vastbijten in haar opponenten, haalde inspiratie uit ferme oppositie en wist vaak aan het einde van de race op pure kracht langszij te komen. Rie was meer een racester, Willy een echte zwemster. Aan Willys vermaardheid deed dat echter geen afbreuk. Ze bleef onverminderd populair. De in die tijd befaamde sportverslaggever Han Hollander waagde zich zelfs aan een zwemlied, dat hij ook op plaat liet zetten.

Willy den Ouden in haar mooiste zwempak

't Was eens Zus Braun, Marie Baron en thans weer Wil den Ouden
Ze is toch met Rie Mastenbroek de ster van deze sport
En duiken ze in 't water, kan geen sterveling ze houden
Dan stellen ze om beurten weer een splinternieuw record
Het hele volk heeft diep respect voor hare sterke armen
De zwemkampioene zelf is door die opspraak niet gegriefd
We roemen naast haar krachten, immers evengoed haar charme
Wanneer ze, als een zeemeermin, de koele golven klieft

Zwemmen is ons leven, zwemmen onze lust
Nooit wordt door 't water wedstrijdvuur geblust
Laat ons zwemmend streven, man zowel als vrouw
Nieuwe glans te geven, Neerlands rood-wit-blauw


Het Zwemlied uit 1934, geschreven door Pieter Goemans

In de schaduw van de Keizerin van Berlijn

Het zwemjaar 1935, was een echt Den Ouden-jaar. Aan het einde van het seizoen had Willy alle wereldrecords tot en met de 500 m vrije slag op haar naam gebracht, een prestatie die alleen door de Amerikaanse Helene Madison en de Deense Ragnhild Hveger (b. 1920) is overtroffen. Ze was dan ook de gedoodverfde favoriete voor het Olympisch goud op de 100 meter vrije slag op de Spelen van Berlijn. Zeker toen Willy op 27 februari 1936 een - naar later bleek - legendarisch wereldrecord zwom. Tijdens 'Olympische weldadigheidswedstrijden' te Amsterdam, waarvan de gehele opbrengst was bestemd voor de A.G.O. ('Arbeidsinrichtingen voor geestelijk onvolwaardigen', zoals dat toen heette), bracht ze een tijd van 1:04.6 op de klokken. Jaar na jaar beten de zwemster zich stuk op het taaie record. Het leek welhaast onbreekbaar. Pas in 1956 lukte het Dawn Fraser dan eindelijk de 1:04.6 te verbeteren. Op 21 februari dook de Australische zwemster welgeteld één tiende onder het wereldrecord.

Willy den Ouden en haar trainster bij Han Hollander

Willy den Ouden en haar trainster mevrouw Van Wuyckhuyse bij Han Hollander.

Hoewel Willy zich in het voorjaar van 1936 veruit tot de snelste vrouw van de wereld had laten kronen, begon haar troon te wankelen. Tijdens de Nationale Kampioenschappen op 12 juli in Gouda maakte uitgerekend Rie Mastenbroek een einde aan de heerschappij van Den Ouden op het snelste zwemnummer. In een ongemeen spannende race ontspon zich een Titanenstrijd. 'Na een valschen start is', zo schrijft Het Vaderland, 'het beste weg. Met geringen voorsprong arriveert zij aan het keerpunt. Rie Mastenbroek vlak achter haar. (...) Langzaam kruipt Rie Mastenbroek nader. Gelijk! Dan komt de strijd om de leiding. In fellen spurt wint Rie Mastenbroek centimeter na centimeter, hoe Willy zich ook weert. Zij zegeviert ten slotte wel met een halve lengte.' De wereldrecordhoudster was verslagen, de koningin van de sprint onttroond.

Was de sportieve nederlaag op zichzelf al een bittere pil voor Willy den Ouden, ook in haar privéleven moest zij op dat moment het hoofd bieden aan de keerzijde van haar roem. In de dagen na het Nationaal Kampioenschap deed zich een hoogst opmerkelijke gebeurtenis voor. In Het Vaderland van 15 juli werd bekend gemaakt, dat Willy den Ouden sedert enige tijd dreigbrieven ontving, waarin ze werd gesommeerd 100 gulden te betalen. Als ze daar geen gehoor aan zou geven, dan zou dat wel eens het einde kunnen betekenen van haar succesvolle carrière. 'Want ik heb namelijk mijn veto over u uitgesproken', zo laat de briefschrijver weten, 'waardoor u voorloopig geen klinkende overwinning meer zult boeken. Zoolang ik dit fabuleuze veto niet herroep zult u niets presteeren.' Anno 1936, ook toen al. De zaak werd nogal luchtig opgenomen. De vader van Willy besloot geen aangifte te doen. 'Men geloofde (...) meer aan een flauwe grap, dan aan werkelijke dreiging.' De woorden van de briefschrijver bleken helaas van meer werkelijkheid gespeend, dan van te voren kon worden ingedacht.

De Olympiade in Berlijn was reeds in volle gang - atleet Tinus Osendarp had Nederland zijn eerste medaille bezorgd met het brons op de 100 meter -, toen Willy den Ouden met Ans Timmermans, Dien Kerkmeester en mevr. Van Wuykchuyse-Groen op 3 augustus onder grote publieke belangstelling het station Delftse poort verliet. Zij was nog altijd de zwemvedette van Nederland. Terwijl Rie Mastenbroek de eerste trainingen in het zwemstadion had afgewerkt, werd Willy den Ouden na haar aankomst opgehouden door zwemliefhebbers, die op jacht waren naar een handtekening. De spanning nam toe. In de kranten werd druk gespeculeerd over de Nederlandse kansen. Willy den Ouden was weliswaar de recordhoudster op de 100 m vrije slag, maar Rie Mastenbroek en Tini Wagner hadden in het recente verleden laten zien, dat ze niet langer onverslaanbaar was.

Op 8 augustus begon het zwemtoernooi met de 100 meter vrije slag voor dames. Rie Mastenbroek had zich in de eerste serie na een fel gevecht met de Duitse Gisela Arendt een plaats verschaft in de halve finale. Zij deed dat in een nieuw Olympisch record, 1:06.4. 'In de tweede serie verschijnt Willy den Ouden aan de start', meldt Het Vaderland, 'op dezelfde baan als Rie Mastenbroek, n.l. baan 3. Op baan 2 start de sterke Amerikaanse McKean, op baan 5 de Australische De Lacy. (...) Al lag (...) [Willy] bij den start een weinig voor, de Amerikaansche en Australische kwamen snel opzetten en op de eerste 50 meter zag Willy geen kans, aanmerkelijk op haar beide gevaarlijkste rivalen uit te loopen. Vrijwel gelijk keeren de drie zwemsters en er ontstaat op de laatste 50 meter een spannende strijd. Wat wij verwachten, n.l. een felle eindspurt van Willy den Ouden, waarbij zij haar mededingsters gedecideerd achter zich laat, gebeurt niet. Een oogenblik schijnt het zelfs, of de Australische zwemster De Lacy (...) onze landgenoote zal inhalen, doch Willy zet er alles op en tikt met een voorsprong van ongeveer één meter als eerste aan. Haar tijd 1 min. 8.1 sec.' De eerste slag was voor Rie Mastenbroek.

Mevrouw Van Wuyckhuyse liet evenwel weten dat Willy den Ouden tijdens de race niet alleen te kampen had gehad met haar tegenstandster, maar ook met een lichte keelontsteking. 'We hebben zoo'n angstige nacht achter den rug', verklaarde ze tegenover de verslaggever van Het Vaderland van 10 augustus. 'Gisterenavond is zij natuurlijk vroeg naar bed gegaan. (...) En nu was het maar afwachten of (...) [Willy] zich geheel fit zou voelen. Ze is laat opgestaan, koorts was er gelukkig niet en Willy voelde zich veel en veel beter dan zaterdag.'

Willy den Ouden en Ferenc Csik
De gouden estafetteploeg 4 x 100 meter vrije slag dames

Willy den Ouden feliciteert Ferenc Csik met zijn overwinning op de 100 meter vrije slag.

De Olympisch kampioenen 4 x 100 meter vrije slag dames: v.l.n.r. Willy den Ouden, Rie Mastenbroek, Tini Wagner en Jopie Selbach

Om drie uur in de middag van 9 augustus werden de halve finales gezwommen. Rie Mastenbroek verscheen als eerste aan de start en tikte wederom als eerste aan in een tijd van 1:06.4, een verbetering van het door haar zelf gezette Olympische record. In de tweede serie was het de beurt aan de herstelde Willy den Ouden, die er 'ondanks de sombere geruchten vroolijk [uitziet] en zij stuurt ons haar vriendelijken groet toe'. Op baan één zwom de Argentijnse Jeanette Campbell, die na het startsignaal de leiding nam. 'Dat blijft zoo tot het 50 meter keerpunt. Dan gaat mej. den Ouden tot den aanval over. Licht en soepel is haar slag. Zij nadert de Argentijnsche meer en meer.' Maar het eindschot kwam te laat. Het lukte Willy niet meer om haar tegenstandster te achterhalen. Met een tijd van 1:06.7 moest ze genoegen nemen met de tweede plaats in haar serie, doch de finale was gehaald. Er heerste opluchting in het Nederlandse kamp. 'Toen we Willy zoo goed over de baan zagen gaan, konden (...) [mevr. Braun] en ik onze tranen niet houden. Voor het eerst van ons leven, hebben we vergeten onze stopwatch af te drukken', vertelde mevr. Van Wuyckhuyse geëmotioneerd na afloop van de halve finale.

Precies één dag later is er van die blijdschap weinig meer over. In de Olympische finale van de 100 meter vrije slag kon Willy den Ouden de hoge verwachtingen niet waar te maken. Tot twintig meter voor het einde leidde ze het veld, totdat Rie Mastenbroek met een imponerende eindsprint langs zij kwam in een opnieuw een Olympische record van 1:05.9. Willy eindigde slechts als vierde. Ongeloof en verbijstering. 'Willy den Ouden, die een tijd zwom van 1 min. 7.6 sec. in den eindstrijd.... het is niet te begrijpen', jammerde Het Vaderland op 11 augustus 1936. 'Een illusie is voor het vriendelijke, aardige meisje verloren gegaan, niemand weet wat er op dit moment in haar moet omgaan. Vier jaren lang heeft zij aan den spits van de dameszwemwereld gestaan: deze spelen zouden een bekroning van haar zwemloopbaan hebben kunnen worden.' De gouden medaille op de 4 x 100 meter vrije slag, welke op 14 augustus werd behaald, vermocht niet meer dan een schrale troost te zijn, voor de jonge vrouw, voor wie de troon op de Olympus voor aanvang van het toernooi al gereed leek te staan, doch thans slechts een plaats was gegund in de schaduw van Rie Mastenbroek, de Keizerin van Berlijn.

Willy den Ouden als zeemeermin

Willy den Ouden bleef ook na 1936 onverminderd populair, getuige deze prent uit 1937.

Nog twee jaar duurde de zwemloopbaan van Willy den Ouden. Maar sinds Berlijn 1936 was de glans er min of meer van af. De Europese Kampioenschappen van 1938, waarin zij als startzwemster een belangrijk aandeel had in de zilveren medaille op de 4 x 100 m vrije slag, was haar laatste wapenfeit. Een filmcarrière lag in het verschiet. De Tweede Wereldoorlog doorkruiste echter wreed haar plannen. Bij het bombardement op Rotterdam ging het huis van haar ouders in vlammen op, waardoor bijna al haar prijzen werden verzwolgen door de verzengende hitte. Slechts twee medailles heeft haar moeder weten te redden uit de smeulende puinhopen. Van het zwemmen moest Willy den Ouden sedertdien weinig hebben. Ze schuwde de publiciteit en vertrok naar Zweden, waar ze de scheepsmagnaat Staffan Broms trouwde. Het huwelijk eindigde in 1946 in een scheiding en Willy keerde terug naar Nederland, waar zij zich toelegde op de bonthandel. Ze zou nog twee maal trouwen: in 1953 met Wicher Hoogte Jager - van wie zij zich vier jaar later liet scheiden - en in 1958 met Jan Edwin Schupper. Verbitterd over haar zwemcarrière, leefde Willy den Ouden haar laatste jaren in complete afzondering. In 1997 overlijdt één van de grootste zwemtalenten, die Nederland ooit heeft voortgebracht. Of ze nu wilde of niet, ze had een verpletterende indruk achtergelaten. Of zoals de Britse zwemkenner Pat Basford ooit zei: 'Willy den Ouden was feminity itself out of the water and a flashy mermaid in it.' Al in 1970 was ze opgenomen in de International Swimming Hall of Fame en ze kreeg daarmee de plaats in de zwemgeschiedenis die ze verdiende. Willy den Ouden, een fenomeen zelfs voor tijd ongrijpbaar, bijna... (KM)

Trivia 
  
In Rotterdam en Arnhem wordt de herinnering aan Willy den Ouden levend gehouden door een straat, welke naar de zwemster is vernoemd. 

Resultaten

Nederlandse Kampioenschappen Lange baan

Jaar Pos. Afstand Tijd
1931 1ste 100 m vrije slag 1:11:40
1932 1ste 100 m vrije slag 1:11:00
1933 1ste 100 m vrije slag 1:07:80
1934 1ste 100 m vrije slag 1:06:20
1935 1ste 100 m vrije slag 1:07:40

Europese Kampioenschappen Lange baan

Jaar Pos. Afstand Tijd
1931 2de 100 m vrije slag 1:11:80
  1ste 4x100 m vrije slag 4:55:00
1934 1ste 100 m vrije slag 1:07:10
  2de 400 m vrije slag 5:27:40
  1ste 4x100 m vrije slag 4:41:50
1938 2de 4x100 m vrije slag 4:39:50

Olympische Spelen Lange baan

Jaar Pos. Afstand Tijd
1932 2de 100 m vrije slag 1:07:80
  2de 4x100 m vrije slag 4:47:50
1936 4de 100 m vrije slag 1:07:60
  1ste 4x100 m vrije slag 4:36:00

Records

Nationaal Record Korte baan

Afstand Tijd Plaats Datum
100 m vrije slag 1:10:40 Rotterdam 12 juli 1931
  1:09:80 's-Gravenhage 11 november 1931
  1:08:60 Amsterdam 21 mei 1932
  1:07:60 * Los Angeles 7 augustus 1932
  1:07:40 Amsterdam 17 augustus 1932
  1:06:00 Antwerpen 9 september 1933
  1:05:40 Amsterdam 24 februari 1934
  1:04:80 Rotterdam 15 april 1934
  1:04:60 Amsterdam 27 februari 1936
200 m vrije slag 2:28:60 Rotterdam 3 mei 1933
  2:25:30 Kopenhagen 8 september 1935
300 m vrije slag 3:58:00 Rotterdam 8 oktober 1933
  3:50:40 Århus 3 september 1935
400 m vrije slag 5:16:00 Rotterdam 12 juli 1934
500 m vrije slag 6:48:40 Rotterdam 27 maart 1935
4x100 m vrije slag 4:33:30 Rotterdam 14 april 1934
  4:32:80 Rotterdam 24 mei 1936

Nationaal Record Lange baan

Afstand Tijd Plaats Datum
100 m vrije slag 1:11:60 Gouda 26 juli 1931
  1:11:40 Tilburg 2 augustus 1931
  1:11:00 Assen 19 juni 1932
  1:09:20 Los Angeles 6 augustus 1932
  1:07:60 * Los Angeles 7 augustus 1932
  1:07:00 Wenen 16 juni 1934
  1:06:20 Boedapest 23 juni 1934
  1:06:20 Schiebroek 22 juli 1934
  1:05:30 Brussel 7 juli 1935
  1:05:20 Doorwerth 4 augustus 1935
200 m vrije slag 2:30:40 Wenen 17 juni 1934
400 m vrije slag 5:27:40 Maagdenburg 19 augustus 1934
4x100 m vrije slag 4:47:50 Los Angeles 12 augustus 1932

Europees Record

Afstand Tijd Plaats Datum
100 m vrije slag 1:07:60 * Los Angeles 7 augustus 1932
  1:07:40 Amsterdam 17 augustus 1932
  1:06:00 Antwerpen 9 september 1933
  1:05:40 Amsterdam 24 februari 1934
  1:04:80 Rotterdam 15 april 1934
  1:04:60 Amsterdam 27 februari 1936
200 m vrije slag 2:28:60 Rotterdam 3 mei 1933
  2:25:30 Kopenhagen 8 september 1935
300 m vrije slag 3:58:00 Rotterdam 8 oktober 1933
  3:50:40 Århus 3 september 1935
400 m vrije slag 5:16:00 Rotterdam 12 juli 1934
500 m vrije slag 6:48:40 Rotterdam 27 maart 1935
4x100 m vrije slag 4:47:50 Los Angeles 12 augustus 1932
  4:33:30 Rotterdam 14 april 1934
  4:32:80 Rotterdam 24 mei 1936

Wereldrecord

Afstand Tijd Plaats Datum
100 yd vrije slag 0:59:80 Århus 4 februari 1934
100 m vrije slag 1:06:00 Antwerpen 9 september 1933
  1:05:40 Amsterdam 24 februari 1934
  1:04:80 Rotterdam 15 april 1934
  1:04:60 Amsterdam 27 februari 1936
200 m vrije slag 2:28:60 Rotterdam 3 mei 1933
  2:25:30 Kopenhagen 8 september 1935
220 yd vrije slag 2:27:60 Dundee 5 mei 1934
300 yd vrije slag 3:27:00 Dundee 22 juni 1935
300 m vrije slag 3:58:00 Rotterdam 8 oktober 1933
  3:50:40 Århus 3 september 1935
400 m vrije slag 5:16:00 Rotterdam 12 juli 1934
500 m vrije slag 6:48:40 Rotterdam 27 maart 1935
4x100 m vrije slag 4:33:30 Rotterdam 14 april 1934
  4:32:80 Rotterdam 24 mei 1936

De met * gemarkeerde records zijn gezwommen op een lange baan en zijn tevens een nationale recordtijd voor de korte baan.


Vorige pagina: Rie Mastenbroek
Volgende pagina: Puck Oversloot